Categories
สสวท.ปี62

เฉลยข้อสอบวิทยาศาสตร์ สสวท. ป.3 ปี 2562 : ข้อที่ 2

ข้อที่ 2.

สมชายประดิษฐ์กล่องใส่ของอเนกประสงค์ โดยออกแบบบริเวณที่ยึดกล่อง (A) ให้เป็นแม่เหล็ก และมีตัวยึด (B) ดังรูป

ตัวยึด B ควรผลิตมาจากวัสดุเหมือนกับสิ่งของในข้อใด

โจทย์ข้อนี้บอกว่า สมชายออกแบบให้บริเวณที่ยึดกล่อง (A) เป็นแม่เหล็ก ดังนั้นตำแหน่งที่ยึดที่ฝากล่อง (B) ก็ต้องเป็นอะไรที่แม่เหล็ดูดได้ใช่ไหมครับ

ถ้างั้นเรามาเรียนรู้กันซักนิดนึงนะครับ ว่าอะไรกันน้าาา ที่แม่เหล็กดูดได้บ้าง

 

ความรู้ข้อที่ 1. สารแม่เหล็ก

น้องๆหนูๆ คงทราบกันดีอยู่แล้วว่าแม่เหล็กจะดูดสิ่งของไม่ได้ทุกชนิด จะดูดได้เฉพาะวัตถุบางชนิดเท่านั้น ซึ่งหากพูดให้เป็นแบบวิทยาศาสตร์หน่อยก็ต้องพูดว่าแม่เหล็กจะดูดได้เฉพาะวัตถุที่มีส่วนประกอบของ”สารแม่เหล็ก” เท่านั้นนะครับ

หากจะสรุปว่า “สารแม่เหล็ก” คืออะไร ก็อาจพูดแบบสั้นๆได้ว่าสารแม่เหล็ก คือ สารที่สามารถนำมาทำเป็นแม่เหล็กได้และถูกแม่เหล็กดูดได้ เช่นพวก เหล็ก นิกเกิล โคบอลต์ เป็นต้นครับ

แต่พ่อแม่พี่น้องทราบไหมครับว่า “เหล็ก” นั้น ในภาษาอย่างเราๆ กับภาษาอังกฤษนั้น จะมีความแตกต่างกันในรายละเอียดเล็กน้อยนะครับ

 

ความรู้ข้อที่ 2 : เหล็กที่ไม่ใช่เหล็ก

เหล็กในภาษาพูดของเรานั้น เรามักจะหมายถึงข้าวของเครื่องใช้อะไรก็ตามที่ทำจากเหล็ก เช่นขาเก้าอี้เหล็ก เหล็ดดัด

แต่ในภาษาอังกฤษแล้ว เหล็กอย่างที่บ้านเราเรียกรวมๆกันนั้น ถูกแบ่งเป็น Iron กับ Steel

ซึ่ง Iron คือธาตุเหล็ก (หรือเขียนเป็นสัญลักษณ์ทางวิทยาศาสตร์ว่า Fe) ซึ่งคือแร่ธาตุโลหะชนิดหนึ่งที่มีอยู่ในธรรมชาติ ส่วนใหญ่มีสีแดงอมน้ำตาล โดยปกติสามารถดูดติดแม่เหล็กได้ครับ

ส่วน Steel นั้นคือ คือโลหะผสมชนิดหนึ่ง ซึ่งก็คือการเอาเหล็ก(Fe) มาผสมกับธาตุอื่นๆ เช่น คาร์บอน (C) แมงกานีส (Mn) ซิลิคอน (Si) เป็นต้น Steel ในบ้านเรามักจะเรียกว่า “เหล็กกล้า” ครับ

ดังนั้น เหล็กกล้าเป็นวัสดุโลหะที่ไม่ได้มีอยู่ตามธรรมชาตินะครับ แต่ถูกผลิตขึ้นโดยฝีมือมนุษย์ทั้งนี้ก็เพื่อให้มีคุณสมบัติโดยรวมดียิ่งขึ้น เช่น แข็งแรงขึ้น ยืดหยุ่นขึ้น ทนทานขึ้น อย่างงี้เป็นต้นครับ

 

ความรู้ข้อที่ 3 : เหล็กคือโลหะ แต่โลหะอาจไม่ใช่เหล็ก

ใช่แล้ว หากเด็กๆ และพ่อแม่พี่น้องจะสับสนว่าโลหะไหนเป็นเหล็ก โลหะไหนไม่ใช่เหล็กก็คงไม่แปลกอะไรหรอกครับ ยกตัวอย่างง่ายๆ ก็คือกระป๋องเครื่องดื่มพวกเป๊ปซี่ หรือโค้กนั้นเป็นอะลูมิเนียมครับ ซึ่งก็รวมทั้งห่วงหูสำหรับดึงเปิดกระป๋องก็เป็นอลูมิเนียมด้วยนะครับ

ส่วนสังกะสีที่มุงหลังคาบ้าน(ในสมัยก่อน) ก็ไม่ใช่สังกะสีนะครับ แต่เป็นเหล็กเคลือบสังกะสีเพื่อป้องกันสนิม

สำหรับกระทะนั้น มีหลากหลายเลยครับซึ่งถ้าเป็นแบบราคาไม่แพงมากก็จะเป็นกระทะเหล็ก หรือถ้าอยากได้แบบร้อนเร็วมากๆ ก็กระทะอลูมิเนียม หรือถ้าอยากจะได้แบบคงทนก็เหล็กไร้สนิม ซึ่งเรามักเรียกทับศัพท์กันเป็นส่วนใหญ่ว่า สแตนเลส (Stainless Steel)

พอพูดถึงสแตนเลสแล้ว อาจต้องขยายความให้พ่อแม่พี่น้องรู้เอาไว้ไปคุยอวดเพื่อนๆ ได้ว่า สแตนเลสที่ใช้ในชีวิตประจำวันของเรานั้น ถ้าจะถือว่ามีคุณภาพดีก็ต้องเป็นเกรด 304  ซึ่งบางทีก็เรียกกันว่าเป็นเกรดอาหาร (food grade) ครับ เช่นจาน ชาม หม้อสแตนเลสนั่นไงครับ ส่วนถ้าเป็นเกรดที่ขึ้นต้นด้วยเลข 2 เช่น 201 อย่างนี้ก็มักจะนำมาใช้ในงานตกแต่งมากกว่า เช่นเหล็กดัด เสาเหล็ก กล่องเหล็ก แต่ด้วยความที่มีราคาถูกกว่าเกรด 304 อย่างมากมาย จึงมีผู้นำมาผลิตเครื่องใช้เกี่ยวกับอาหารเช่นเดียวกัน ซึ่งพวกนี้จะไม่ทนต่อการขึ้นสนิมมากนัก พอใช้ในสภาพที่มีความชื้นสูงๆ นานๆ ก็อาจขึ้นสนิมได้ ดังนั้น สำหรับท่านจะซื้อข้าวของที่ทำจากสแตนเลสมาใช้ ก็อาจต้องถามที่ร้านนิดนึงนะครับ ว่าใช้สแตนเลสเกรดไหนกันแน่

นั่น! ไปซะไกลเลย…

วกกลับมาอีกทีนะครับว่าสแตนเลสนั้น ถึงแม้ว่าจะมีส่วนประกอบของเหล็กก็ตาม แต่บางเกรดแม่เหล็กก็ดูดได้ บางเกรดก็ไม่สามารถดูดได้ ซึ่งถ้าจะพูดรวมๆ แบบทั่วๆไป สแตนเลสที่เราใช้ในชีวิตประจำวันที่เป็น เกรด 304 นั้น แม่เหล็กจะดูดไม่ติดนะครับ

ดังนั้น ก็พอจะสรุปไว้ตรงนี้นิดนึงนะครับว่า ข้าวของเครื่องใช้บางอย่างที่ทำจากโลหะนั้น แม้ว่าดูๆแล้วน่าจะทำมาจากเหล็ก แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าแม่เหล็กจะดูดได้ทุกอย่างไปนะครับ

 

ความรู้ข้อที่ 4 : แล้วถ่านกระดุมล่ะ ทำจากอะไรน้าาา

ถ่านกระดุมนี่ สมัยก่อนมักจะใส่อยู่ในนาฬิกาข้อมือแบบควอทซ์ (Quartz) เท่านั้น เลยเรียกกันติดปากว่า “ถ่านนาฬิกา” แต่ในระยะหลังๆ ถ่านแบบนี้เริ่มแพร่หลายและใส่อยู่ในอุปกรณ์อิเลคโทรนิคหลากหลายประเภทเช่น เครื่องคิดเลขแบบพกพา ของเล่นขนาดเล็ก ก็เลยมักเรียกกันว่า “ถ่านกระดุม”

ดังนั้น ถ้าเราเจอใครที่ยังเรียกว่า “ถ่านนาฬิกา” อยู่ ก็ต้องสัณนิษฐานไว้ก่อนเลยว่าน่าจะอายุไม่น้อยแล้ว ยกตัวอย่างเช่นท่านอาจารย์ผู้ออกข้อสอบข้อนี้เป็นต้น (ฮา)

ตัวด้านนอกของถ่านกระดุมที่เห็นเป็นมันวาวนั้น หากดูตามสเปกแล้ว จะพบว่าถ้าไม่ทำจากสแตนเลสเบอร์ 304 ก็จะทำจากสแตนเลสเบอร์ 316 ซึ่งทั้งสองเบอร์ดังกล่าวจะเป็นสแตนเลสที่แม่เหล็กดูดไม่ได้นะครับ

แต่หากมาดูถ่านกระดุมของจริงที่ขายกันอยู่ในบ้านเรานั้น แม่เหล็กจะดูดได้นะครับ

ซึ่งจนมาถึงทุกวันนี้ก็ยังงงไม่หายเลยครับ ว่าเป็นอย่างนี้ได้อย่างไร แต่เอาเป็นว่าหากมีการถามว่าแม่เหล็กดูดถ่านกระดุมได้หรือไม่ ก็คงต้องตอบว่าได้ไว้ก่อน เพราะว่าเมื่อทดลองกับของจริงแล้ว แม่เหล็กจะดูดได้ครับ

หมายหด : สแตนเลส เบอร์ 316 นี่จะดีกว่าเบอร์ 304 อีกนะครับ เพราะสามารถทนการกัดกร่อนได้ดีกว่า จึงมักจะนำมาใช้เป็นตัว body ของถ่านกระดุมครับพี่น้อง

 

เอาล่ะครับ เมื่อเรามีความรู้กันขนาดนี้แล้ว เราก็มาช่วยกันทำข้อสอบข้อนี้กันต่อนะครับ…

โจทย์ข้อนี้ถามว่า ตัวตัวยึด A เป็นแม่เหล็กแล้ว ตัวยึด B ควรผลิตมาจากวัสดุเหมือนกับสิ่งของในข้อใด ซึ่งก็ต้องผลิตจากโลหะที่แม่เหล็กสามารถดูดติดได้ใช่ไหมครับ

มาดูตัวเลือกคำตอบแต่ละข้อกัน…

คำตอบข้อที่ 1. เลนส์แว่นตา

     เลนส์แว่นตาเป็นกระจกหรือไม่งั้นก็เป็นพลาสติกซึ่งเป็นพวกอโลหะ ที่เราก็ทราบกันดีอยู่แล้วว่าแม่เหล็กจะไม่ดูดอโลหะ ดังนั้นคำตอบข้อนี้จึงผิดครับ

 

คำตอบข้อที่ 2. ตุ๊กตาไม้

     ไม้ก็เป็นอโลหะ ซึ่งแม่เหล็กดูดไม่ได้อย่างแน่นอนเลยนะครับ ดังนั้นคำตอบข้อนี้จึงผิดอีกเช่นกัน

 

คำตอบข้อที่ 3. ถ่านนาฬิกาข้อมือ

     ถ่านแบบนี้ จริงๆแล้วภาษาชาวบ้านเรียกกันว่า “ถ่านกระดุม” ที่พอพูดปั๊ปก็เข้าใจตรงกันปุ๊ปเลย ซึ่งผู้น้อยได้เล่าให้ฟังแล้วนะครับว่าแม่เหล็กสามารถดูดได้นะครับ ดังนั้นคำตอบข้อนี้จึงควรเป็นคำตอบที่ถูกต้องนะครับ

 

คำตอบข้อที่ 4. ฝาดึงกระป๋องน้ำอัดลม

     ฝาดึงกระป๋องน้ำอัดลม เป็นวัสดุที่ทำมาจากอลูมิเนียมนะครับ ซึ่งอลูมิเนียมถึงแม้ว่าจะเป็นโลหะแต่ก็ไม่ใช่สารแม่เหล็ก ดังนั้นแม่เหล็กจึงดูดไม่ได้ คำตอบขอ้นี้จึงเป็นคำตอบที่ผิดครับ

 

ดังนั้น คำตอบที่ถูกต้องสำหรับโจทย์ข้อนี้ก็คือ คำตอบข้อที่ 3. ครับ พี่น้อง…

 

 

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *